MEPUTSO: 70
NAKO: 2 diiri
Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 9.
LEPHEPHE LA PELE (P1)
DITAELO
Lephephe le, le arotšwe ka dikarolo tše THARO, e lego ya A, ya B le ya C.
KAROLO YA A:
KAROLO YA B:
KAROLO YA C
Tekatlhaologanyo 
Kakaretšo 
Badišiša ditaelo ka šedi.
Araba dipotšišo ka moka.
Karolo ye nngwe le ye nngwe e ngwalwe letlakaleng la yona.
Thalela mošomo wa gago ka morago ga potšišo ye nngwe le ye nngwe.
Tatelano ya dikarabo e swane le ya letlakala la dipotšišo.
Tshela mothaladi ka morago ga karabo ye nngwe le ye nngwe.
Ngwala ka bothakga ka mongwalo wo o bonagalago.
Ela hloko mopeleto le tlhamego ya mafoko.
KAROLO YA A: TEKATLHAOLOGANYO
POTŠIŠO 1
Badišiša temana ye e latelago gore o tle o kgone go araba dipotšišo.
NKA SE BA BOTŠE!
Nka se kgone go botša batswadi ba ka gore ke hlasetšwe ke bolwetši bja Aids. Ke lemogile gore ke na le dika tša HIV le Aids ka la 12 Julae 2007 ge ke seno utollelwa bothata bjo ke ngaka. Maikutlo a ka e bile gore ke tlile go hwa. Aowii, batswadi ba ka ba tla reng? Tšhelete ye ba e beeleditšego go thuto ya ka? Tšeo ka moka ke lefeelafeela. Go fedile ka nna!
Ke ile ka tlaela, ka felelwa ke maanonyana ale a ke a ratwa, ke a rata. Ke bapetše papadi ya botlaela ka nakonyana le motsotsonyana fela; ka fetša ka yona! Ke be ke itebaditše mola ke tseba gabotse gore ke swanetše go ba ke itšhireleditše lenabeng le. Lehono ke lla megokgomadi bophelo bja ka ka moka. Ke hloile letšatši la 12 Julae 2007, le ntlišeditše manyami bophelong bja ka. Fela ke leboga Modimo ge a ntotile ke sa kgona go buša moya ...
Nka se kgone le gateetee go botša batswadi ba ka ka ga taba ye! Nka se kgone ... nka se kgone ka gobane ga ba tsebe! Ke botše mang? Bagwera, ba leloko, ba lešika, Modimo goba mang? Ke dire eng? Kgopolo yeo e monaganong wa ka fela? Ke dire eng na? Le ge nka botša batswadi ba ka ba ka se kgone go rarolla mathata a.
Ke na le dipelo tše pedi: ye nngwe e a nkganetša mola ye nngwe e re 'ge o ka no amogela tiragalo ye o tla bona bophelo ka mahlo a kholofelo. Ka go realo o tla phela lebaka le letelele'. Ke ile ka thoma go lemoga gore kgopolo ya ka ke lona lenaba la ka la mathomo go feta bolwetši bja Aids.
Na moanegwa o llela eng gakaaka?
Ke eng seo se thabišago moanegwa le ge a be a lebane le thaba ye ya taba?
Hlaloša maikutlo a mongwadi malebana le bolwetši bja Aids.
Na o a dumela gore ge motho a na le HIV le Aids a se ke a botša batho? Fahlela.
Ke ka lebaka la eng batswadi ba bantši ba sa rate go ruta bana ba bona ka tša thobalano goba bolwetši bja HIV le Aids?
Ke mang yo a swanetšego go ruta dithuto tša Aids le thobalano ka sekolong?
Na mohola wa go dira diteko tša Aids ke eng?
Tsinkela seswantšho sa ka tlase gore o tle o kgone go araba dipotšišo.
Agee!! Ekonomi ya naga e laetša e kaonafala. Bophelo bjale o ka re bo tla boela sekeng. Viva! Afrika-Borwa! Viva!!
Na taba ya gore ge ekonomi ya naga e kaonafala le bophelo bo boela sekeng, e ra go reng? Hlaloša ka dintlha tše THARO.
Ge ekonomi ya naga e kaonafala, e ama bjang borakgwebo goba dikgwebo?
Setšhaba sona se amega bjang kaonafalong ya ekonomi ya naga?
Na o bona e le kakanyo ye botse gore ge ekonomi e phuhlama ka nageng, bengmešomo ba fokotše palo ya bašomi? Thekga karabo ya gago.
Badišiša dipolelo tša ka tlase gore o tle o kgone go araba dipotšišo.
Laetša mekgwa ye MEBEDI yeo letsogo la molao le ka tiišwago ka gona gore batho ba phele ka khutšo ka mo nageng.
Seboledi sa 3 se šupa bomang ge se re madi ao a se nago molato? Ke ka lebaka la eng ba bitšwa ka tsela yeo?
Ke mohuta ofe wa bosenyi wo o lapišitšego batho? Šitlela karabo ya gago.
Na seema seo se dirišitšwego ke seboledi sa 4 se šupa eng ge se dirišitšwe ka tsela yeo?
Tšweletša kgopolo ya gago mabapi le go bušwa ga kahlolo ya lehu.
PALOMOKA YA KAROLO YA A:
Re lapišitšwe ke bosenyi bjo bo lego gona ka mo nageng.
Na madi ao a se nago molato a tšhollelwang?
Ke rata seema se se rego Legotlo le lefa ka setopo. Molao o swanetše go tiiša letsogo gore go be šebešebe ka mo nageng.
Kahlolo ya lehu a e bušwe!
KAROLO YA B: KAKARETŠO
POTŠIŠO 2
Bala temana ye e latelago ka kelohloko gore o tle o kgone go e akaretša. Akaretša ka dintlha tše di šupago gomme mantšu e be ao e ka bago a 80 go iša go 90.
DINKHU TŠA GO HLOLWA KE MOHLAGASE
Go a lliwa lefaseng ka bophara ka lebaka la mohlagase wo mang le mang a llelago go ba le wona ka ga gagwe. Bahlologadi le bahlolo ga ba kaaka ka ge ba lobišitšwe ke sera seo go thwego ke mohlagase. Re ka o reta bjang mola lehono re apere boso ka lebaka la wona? Ke tshwanelo gore re o roganyetše ka lebaka la gore o re šiile nyanyeng. Re lobile bana, banna, basadi, ditlogolokhukhu le tšona ditlogolwana.
Bana šeba ba bapala ka tlase ga mathale a mohlagase. Ngwana wa tsebanyana o kwa medungwana ye mengwe kua mathaleng a mohlagase. Ka lebaka la bobjana le gona go rata go ba Thomase yo go thwego o kgolwa ka go bona, a napa a botša bagwera ba gagwe gore ba swanetše go ya go bona gore medungwana ke ya eng. Yo mongwe wa bona o ile a napa a ba lemoša ka kotsi yeo ba ralokago ka yona gomme bona ba mmotša ge e le lefšega la sepharelankong sa go phalwa le ke basadi ka go ba le sebete. Ngwana wa mathomo o nametše pala yeo go lata modungwana woo, gomme wa bobedi a mo latela. Wa mathomo o rile ge a batamela a napa a kgoma lethale la mohlagase. Go ino kwala: ''mmawee!'' gwa napa gwa re tsee! Wa bobedi a re ke a mo swara a napa a kgoramela yola, gomme ba napa ba lekelela fao mmogo. Ge dithakana tša bona di bona seo ba napa ba tšhaba ba leba gae go yo hlaba sebatakgomo. Ge go fihlwa fao kotsing, ba hweditše selemo e le ngwagola, gwa hwetšwa ditopo tša bana bao e le botala fela o ka re ba na le kgwedi ba hlokofetše. Motse o ile wa napa wa apara boso, benglehu ba lla, diphiri le tšona tša napa tša hwetša mošomo wa go dira malao. Naa molato ke wa mang gare ga bana le mohlagase?
Dithulaganyo tša poloko di ile tša dirwa. Go ile gwa iwa tlase le tletlolo gomme bana ba bolokwa. Batswadi ba bana bao ba ile ba šala ba ikgonere, dipelong go šetše dipalabalo fela. Batswadi ba bangwe ba ile ba tiiša letsogo ba kgala bana ba bona ka gobane segologolo se re monna ga a bone gabedi. Gape ba bone bošoro bja mohlagase ka mahlo. Masolo a go ruta setšhaba ka ga tirišo le kotsi ya mohlagase a ile a napa a thakgolwa gomme batho ba thoma go rutega. Go se rutege e tlo ba e le ka boomo ka gobane ba bone lehu ka mahlo le gona go lemoga gore ge motho a hwile ga a sa boa. Masolotšhireletšo a phethilwe eupša ge e le bana bale ba go hlokofala ba ka se hlwe ba sa boa.
PALOMOKA YA KAROLO YA B:
KAROLO YA C: THUTAPOLELO LE TŠHOMIŠOPOLELO
POTŠIŠO 3
Lebeledišiša seswantšho se se latelago ka tsinkelo gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go se latela.
ŠOMIŠA DITŠHIPI TŠA MMAKGONTHE TŠA
Na hlogo ya papatšo ye e nyalelana bjang le diteng tša seswantšho se? Hlaloša.
Ditiragalo tše di bonwago seswantšhong se di tšweleditšwe ka mokgwa wa pheteletšo. Tsopola tše PEDI gomme o di hlaloše.
Na mmapatši o šomišitše thekniki efe go hlaloša ditiragalo tša papatšo ye?
Hlaloša tirišo ya lentšu le, 'nweletše' go ya le ka fao le šomišitšwego ka gona mo seswantšhong le tlhalošo ye e tšweletšwago ka mokgwa wa sekapolelo.
POTŠIŠO 4
Temana ke ye e a latela, e bale ka kwešišo gore o tle o kgone go araba dipotšišo.
Ge e le Mpumalanga ke kgojana, fela Limpopo gona ke kgolekgole. Monna wa go dula Kapa yo a bethilego mosadi wa gagwe o ile a swarwa a išwa kgolegong ya Gauteng. Ka ge mafelo ao e se molomo le nko, mosadi yo ba mmethilego o ile a ya kgolegong gona kua Gauteng gomme a laela maphodisa gore a lokolle monna wa gagwe ka ge a se na molato.
Efa mohuta wa lešala leo le kotofaditšwego mo o be o laetše gore le šupa eng ge le šomišitšwe ka tsela yeo.
Efa lekopanyi leo le dirišitšwego go tšweletša lebaka o be o hlame lefokofokwana ka lona.
Laetša phapano gare ga leamanyithwii le leamanyitharedi gomme o be o thekge karabo ya gago ka mehlala go tšwa temaneng.
POTŠIŠO 5
Itswalanye le ditaba tše di latelago gore o tle o kgone go araba dipotšišo mabapi le tšona.
Mosadi wa go rotha dinala ga a hlatswe lefehlo ge a feditše go le diriša; le thitelo ya gagwe e šala e re thankga! ka morago ga go šomišwa. Ka gore ke yena a yago go belegela mogolwagwe bana, na bogadi o tla dula? Segologolo se re mosadi ke tšhwene o lewa mabogo.
Ngwala tlhalošo ya seka seo se tšwelelago mo temaneng.
Efa mešomo ya didirišwa tše di latelago o be o laetše gore di dirilwe ka eng:
Lefehlo
Thitelo
Ngwala lentšu le tee sebakeng sa lefokwana le le thaletšwego.
Seema seo se tšwelelago mo temaneng se dirišwa neng mo bophelong?
POTŠIŠO 6
Badišiša temana ye e latelago ka kelohloko gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go latela.
Mosadi wa go thaba kudu o namela thaba ka maikemišetšo a go roba dikgong tša go roba kudu.
Efa ditlhalošo tša mantšu ao a kotofaditšwego mo temaneng go tšweletša phapano gare ga ona.
PALOMOKA YA KAROLO YA C:
PALOMOKA YA TLHAHLOBO:
